Tarih dönüşümleri ve görselleştirmeler

Tableau'da Zaman Serisi Analizi

Chris Hui

VP of Product, Tracked

Mevsimsellik nedir?

Mevsimsellik, zaman serisinin her takvim yılında tekrarlayan düzenli ve öngörülebilir değişimler göstermesidir
Örnekler: turizm veya meyve verme dönemleri; zamana bağlı fiyat değişimleri
Mevsimsel davranış, işletmelerin zirve ve dipleri öngörüp planlamasını sağlar

Farklı avokado kategorileri için farklı fiyatları gösteren 3 çizgi grafik

Mevsimselliği ele alma yöntemleri:

Hareketli ortalamalar
- Belirli bir zaman penceresinde kısa vadeli dalgalanmaları (zirve/dip) yumuşatma tekniği
- Gürültüyü filtreler, alttaki sinyali korur

Hareketli ortalamanın zirveleri yumuşattığını gösteren, ortalama satışlarla karşılaştırmalı çizgi grafik

Mevsimselliği belirleme yöntemleri:

Mevsimsel kutu grafikleri (çeyreklik analiz)
- Veriyi çeyrek bazında böler; mevsimsel (çeyreklik) dalgalanmaları görselleştirir
- Çeyrekler arasında tutarlı oynaklık mevsimsel davranış göstergesidir

Çeyrek ve yıla göre değişen çeyrekler arası aralığı gösteren kutu grafiği

Anormal değerler (aykırılar), normal dağılımdan sapan değerlerdir
Aykırı değerler şunlar olabilir:
- Ortalamadan ±3 standart sapmanın dışındaki her değer
- Q1’in 1,5 x IQR altı veya Q3’ün 1,5 x IQR üstü

Mevsimler arasındaki satış değişimini gösteren bir kutu grafiği

(Standart sapma, bir değerin ana kütle ortalamasından ne kadar uzak olduğunu ölçer)

Z-skoru, bir veri noktasının ortalamanın üstünde/altında kaç standart sapma olduğunu gösterir
Z-skoru ±3 aralığında ise ana kütlenin ~%99,7’si bu aralığa düşer
Buna göre, ±3 aralığı dışındaki her Z-skoru aykırı sayılabilir

Z-Skorlarının -3 ile +3 arasındaki aralığını gösteren normal dağılım

Yüzdelikler, bir değerin diğerlerine göre konumunu belirler
- Medyan (50. yüzdelik)
- Üst & Alt çeyrekler (75. / 25. yüzdelikler)

50. yüzdelik altı ve üstü olarak bölünmüş normal dağılım görselleştirmesi

Geleneksel Z-skoru yaklaşımının ötesinde aykırı tespiti için esnek bir yöntem sunar

Bir değerin anormal olup olmadığını belirleyen eşik değerini gösteren histogram

Tableau'da Zaman Serisi Analizi