Bilişsel önyargılar

Veri Önyargısını Alt Etmek

Konstantinos Kattidis

Data Analytics Lead

Veri toplama önyargısının ötesi

Seçimler yapan kişi

  • Veri önyargısı; veri analizi, model geliştirme ve yorumlama sırasında ortaya çıkabilir

  • Bilişsel önyargılar, yargıda normdan veya rasyonellikten sapmanın sistematik kalıplarıdır

Veri Önyargısını Alt Etmek

Doğrulama önyargısı

Mevcut inanç veya hipotezleri doğrulayacak şekilde bilgi arama, yorumlama ve hatırlama eğilimi

  • Sonuçların yorumunu çarpıtır ve yeni içgörülerin keşfini engeller

  • Örneğin:

    • Yeni bir ürün hakkında müşteri geri bildirimlerini analiz eden bir pazarlama müdürü
    • Başarı inancına ters düşen olumsuz geri bildirimleri göz ardı eder

Olumsuz geri bildirimi görmezden gelen pazarlama müdürü

Veri Önyargısını Alt Etmek

Aşırı güven önyargısı

Kişinin kendi yetenek, bilgi veya yargılarını olduğundan fazla görme eğilimi

  • Analistleri bulgularının doğruluğu veya güvenilirliği konusunda aşırı güvene sürükleyebilir

Analiz sonuçlarına güvenen kişi

Veri Önyargısını Alt Etmek

Yakınlık önyargısı

Yargı veya karar verirken yakın zamandaki olay ve bilgilere daha fazla ağırlık verme eğilimi

  • Analistleri, tarihsel veriler yerine son veri noktaları veya eğilimleri öne almaya iter

  • İlgili olabilecek uzun vadeli örüntüleri veya eğilimleri gözden kaçırabilir

Son veri noktalarına odaklanan çizgi grafik

Veri Önyargısını Alt Etmek

Bellek önyargısı

Geçmişi bugüne uydurmak

Anıların çeşitli etkenlerle çarpıtılması veya etkilenmesi yolları

  • Geçmiş satış performansını inceleyen bir satış müdürü
  • Benzer taktiklerin başarısız olduğu durumları küçümseyip ya da unutarak başarılı sonuçları hatırlama

Hatırlayan kişi

Veri Önyargısını Alt Etmek

Erişilebilirlik sezgisi

Kolay erişilen bilginin etkisi

Karar veya yargıda bulunurken akla ilk gelen örneklere dayanan zihinsel kestirme yol

  • Örneğin:
    • Bir risk analisti veri ihlali olasılığını abartır
    • Çünkü son haber başlıkları benzer olayları öne çıkarmıştır

Analizi, son olayların etkilediğini düşünen analist

Veri Önyargısını Alt Etmek

Çıpa (ankor) önyargısı

İlk referans noktalarının etkisi

Kişilerin karar veya tahmin yaparken ilk bilgiye aşırı yaslanması

  • Örneğin:
    • Bir analist bir parametre için ilk bir tahminle başlar
    • Sonraki tahmin ve yorumlarını farkında olmadan o ilk çıpaya göre ayarlar

Çıpalı rapora bakan kişi

Veri Önyargısını Alt Etmek

Bilişsel önyargıların geri bildirim döngüsü

  • Bilişsel önyargılar, mevcut inanç ve bakış açılarını sıkça pekiştirir

Geri bildirim döngüleri

  • Bu durum, kişilerin görüşleriyle uyumlu bilgiyi sürekli görmesine yol açan bir geri bildirim döngüsü yaratır
  • Zamanla inançları daha da katılaşır
  • Farklı bakış açılarına kapalı olma ve direnç gelişir
Veri Önyargısını Alt Etmek

Hadi pratik yapalım!

Veri Önyargısını Alt Etmek

Preparing Video For Download...