Eerlijke data of FAIR-data?

Introductie tot data-ethiek

Shalini Kurapati, PhD

Co-founder and CEO, Clearbox AI

Een nieuw soort FAIR-data?

  • FAIR: Findable, Accessible, Interoperable, Reusable
  • Fairness of onbevooroordeelde data
  • Maar wat zijn de FAIR-principes?
  • Laat data meer waard worden met goed databeheer
  • Hergebruik, betere vindbaarheid en terughalen
  • Data klaar maken voor samenwerken en delen
  • Wetenschap en datagedreven industrieën
Introductie tot data-ethiek

Waarom FAIR?

Illustratie van silo’s.

  • Organisatorische silo’s, vergeten data
  • Transparantie, innovatie en samenwerking
  • Digitale en computingtechnologieën/AI
  • Databeheer voor hergebruik door mens en machine
1 Icon made by Smashicons from www.flaticon.com
Introductie tot data-ethiek

Vindbaar

Illustratie van het principe ‘findable’

  • Databeschrijving, rijke metadata
  • Persistente link, zoals een doi, geen dode links
  • Geschikt voor mens en machine
1 CC BY-SA 4.0, Sangya Pundir
Introductie tot data-ethiek

Toegankelijk

Illustratie van het principe ‘accessible’

  • Fysieke of digitale infrastructuur
  • Toegankelijk via login of openlijk
1 CC BY-SA 4.0, Sangya Pundir
Introductie tot data-ethiek

Interoperabel

Illustratie van het principe ‘interoperable’

  • Data werkt over OS, bestandsformaten, apparaten
    • Windows/PC, Mac, Linux
    • bijv. spreadsheets .csv i.p.v. MS Excel
    • standaarden voor interoperabiliteit
1 CC BY-SA 4.0, Sangya Pundir
Introductie tot data-ethiek

Herbruikbaar

Illustratie van het principe ‘reusable’

  • Hergebruik met duidelijke regels
  • Mensen én machines
1 CC BY-SA 4.0, Sangya Pundir
Introductie tot data-ethiek

Voorwaarden voor hergebruik

  • Heldere verwachtingen
  • Documentatie voor gebruik, aanpassing
  • Krediet waar het hoort
  • Vormen: auteursrecht, licenties
Introductie tot data-ethiek

Datalicenties – Creative Commons

Illustratie van de varianten van CC-licenties

1 Foter, CC-BY-SA
Introductie tot data-ethiek

Industrie moet FAIR worden

Schermafbeelding van Capgemini’s inzet voor FAIR-principes.

  • FAIR-data is gangbaar in databeheer voor onderzoek
  • Farma (Janssen, Novartis), tech (Deloitte, Accenture)
  • Eerst intensief, vraagt mindset-verandering
  • Data-ethiek
  • Innovatie en samenwerking met maatschappelijke impact, zoals alternatieve energie, ziektebehandeling
1 https://direct.mit.edu/dint/article/2/1-2/276/10011/The-Need-of-Industry-to-Go-FAIR 2 https://www.capgemini.com/insights/expert-perspectives/the-fair-data-principles-the-key-to-unlocking-the-value-of-your-rd-data/
Introductie tot data-ethiek

Laten we oefenen!

Introductie tot data-ethiek

Preparing Video For Download...