Eerlijke data of FAIR-data?

Introductie tot data-ethiek

Shalini Kurapati, PhD

Co-founder and CEO, Clearbox AI

Een nieuw soort FAIR-data, zeg je?

  • FAIR: Findable, Accessible, Interoperable, Reusable
  • Fairness of onbevooroordeelde data
  • Maar wat zijn FAIR-dataprincipes
  • Verhoog de waarde van data met efficiënt databeheer
  • Hergebruik van data, betere vindbaarheid en bewustzijn
  • Data klaar maken voor samenwerken en delen
  • Wetenschappelijk onderzoek, meer data-intensieve sectoren
Introductie tot data-ethiek

Waarom FAIR?

Illustratie van silo's.

  • Organisatiesilo's, vergeten data
  • Transparantie, innovatie en samenwerking
  • Digitale en reken­­technologieën/AI
  • Databeheer voor hergebruik door mensen en machines
1 Pictogram gemaakt door Smashicons van www.flaticon.com
Introductie tot data-ethiek

Findable

Illustratie van het Findable-principe

  • Databeschrijving, rijke metadata
  • Persistente link, zoals een doi, geen dode links
  • Geschikt voor mens en machine
1 CC BY-SA 4.0, Sangya Pundir
Introductie tot data-ethiek

Accessible

Illustratie van het Accessible-principe

  • Fysieke of digitale infrastructuur
  • Toegankelijk via login of openlijk
1 CC BY-SA 4.0, Sangya Pundir
Introductie tot data-ethiek

Interoperable

Illustratie van het Interoperable-principe

  • Data werkt over verschillende OS, bestandsformaten, apparaten
    • Windows/PC, Mac, Linux
    • bijv. spreadsheets .csv in plaats van Ms Excel
    • standaarden voor interoperabiliteit
1 CC BY-SA 4.0, Sangya Pundir
Introductie tot data-ethiek

Reusable

Illustratie van het Reusable-principe

  • Hergebruik data met duidelijke regels
  • Mensen en machines
1 CC BY-SA 4.0, Sangya Pundir
Introductie tot data-ethiek

Voorwaarden voor hergebruik

  • Duidelijke verwachtingen
  • Documentatie voor gebruik en aanpassing
  • Erkenning, waar erkenning hoort
  • Veel manieren — auteursrecht, licenties
Introductie tot data-ethiek

Datalicenties — Creative Commons

Illustratie van de varianten CC-licenties

1 Foter, CC-BY-SA
Introductie tot data-ethiek

Industrie moet FAIR worden

Schermafbeelding van de inspanningen van Capgemini rond FAIR-dataprincipes.

  • FAIR-data gangbaar in datamanagement voor onderzoek
  • Farmaceuten (Janssen, Novartis), technologiebedrijven (Deloitte, Accenture)
  • In het begin arbeidsintensief, mindsetverandering
  • Data-ethiek
  • Innovatie en samenwerking leveren maatschappelijke baten op, zoals alternatieve energie en behandeling van ziekten
1 https://direct.mit.edu/dint/article/2/1-2/276/10011/The-Need-of-Industry-to-Go-FAIR 2 https://www.capgemini.com/insights/expert-perspectives/the-fair-data-principles-the-key-to-unlocking-the-value-of-your-rd-data/
Introductie tot data-ethiek

Laten we oefenen!

Introductie tot data-ethiek

Preparing Video For Download...