Soorten datavooringenomenheid

Data-bias overwinnen

Konstantinos Kattidis

Data Analytics Lead

De dynamiek van besluitvorming

Persoon die beslist over diner en carrière

Volwassenen nemen ongeveer 35.000 bewuste beslissingen per dag

"Welke carrière moet ik kiezen?"

"Wat eet ik vanavond?"

  • Heuristieken helpen ons sneller te beslissen door info te vereenvoudigen

  • MAAR heuristieken kunnen leiden tot... cognitieve biases

1 https://hbr.org/2023/12/a-simple-way-to-make-better-decisions
Data-bias overwinnen

Cognitieve biases

Systematische patronen van afwijking van norm of rationaliteit in oordelen en beslissingen

  • Datavooringenomenheid kan hieruit voortkomen

  • Voorbeeld: een analist die onbewust positieve data bevoordeelt bij een recente marketingcampagne

Analist focust op positieve data

Data-bias overwinnen

Systemische biases

  • Cognitieve biases gaan over individuele beslissingen, systemische biases over de bredere aansturing van datagerelateerde activiteiten
  • Biases die ingebakken zitten in processen, structuren of systemen om data te verzamelen, analyseren en interpreteren
  • Ontstaan door o.a. scheve verzamelmethodes en algoritmisch ontwerp

Vrouw die nadenkt over systemische biases

Data-bias overwinnen

Bias in de datalevenscyclus

Diagram met datalevenscyclus en vooroordelen

  • Systemische en cognitieve biases zijn de oorsprong van datavooringenomenheid
  • Inzicht in de soorten datavooringenomenheid is de eerste stap naar een sterke verdediging tegen hun impact
Data-bias overwinnen

Bias in dataverzameling blootleggen

  • Selectiebias
    • Het verzamelproces bevoordeelt bepaalde groepen of kenmerken
  • Historische bias
    • Historische data die vroegere ongelijkheden of systeemproblemen weerspiegelen
  • Meetbias
    • Instrumenten of methodes vertekenen systematisch bepaalde eigenschappen

Diagram met biases in datalevenscyclus, dataverzameling

Data-bias overwinnen

Bias in data-analyse blootleggen

  • Cognitieve bias
    • Bevestigingsbias is een bekend type
    • De neiging om info te zoeken en te interpreteren die bestaande overtuigingen bevestigt
  • Rapportagebias
    • Ontstaat wanneer bepaalde bevindingen worden uitgelicht of weggelaten en zo het verhaal rond data sturen

Diagram met biases in datalevenscyclus, data-analyse

Data-bias overwinnen

Bias in modelontwikkeling

  • Algoritmische bias

    • Ontstaat wanneer ML-modellen de bias in trainingsdata overnemen

  • Automatiseringsbias

    • Benadrukt het belang van menselijk toezicht: geautomatiseerde processen kunnen bias onbedoeld voortzetten of versterken

Diagram met biases in datalevenscyclus, algoritmes

Data-bias overwinnen

Laten we oefenen!

Data-bias overwinnen

Preparing Video For Download...