Thiết kế thí nghiệm

Nhập môn Thống kê với Python

Maggie Matsui

Content Developer, DataCamp

Từ vựng

Thí nghiệm nhằm trả lời: Tác động của can thiệp lên biến đáp ứng là gì?

Ví dụ: Tác động của quảng cáo lên số sản phẩm mua là gì?

Nhà nghiên cứu phân nhóm người tham gia vào nhóm can thiệp hoặc đối chứng
- Nhóm can thiệp thấy quảng cáo
- Nhóm đối chứng không thấy
Nhóm nên tương đồng để suy ra quan hệ nhân quả
Nếu không tương đồng, có thể gây nhiễu (thiên lệch)
- Tuổi trung bình nhóm can thiệp: 25
- Tuổi trung bình nhóm đối chứng: 50
- Tuổi là yếu tố gây nhiễu tiềm tàng

Thử nghiệm ngẫu nhiên có đối chứng (RCT)
- Gán vào can thiệp/đối chứng một cách ngẫu nhiên, không dựa trên đặc điểm khác
- Ngẫu nhiên giúp các nhóm tương đồng
Giả dược (placebo)
- Giống can thiệp nhưng không có tác dụng
- Người tham gia không biết mình thuộc nhóm nào
- Trong thử nghiệm lâm sàng, viên đường giúp đảm bảo hiệu ứng do thuốc thật, không do kỳ vọng

Thử nghiệm mù đôi
- Người cấp phát can thiệp/vận hành nghiên cứu không biết can thiệp là thật hay giả dược
- Ngăn thiên lệch trong đáp ứng và/hoặc phân tích

Ít cơ hội thiên lệch hơn = kết luận về quan hệ nhân quả đáng tin cậy hơn

Không gán ngẫu nhiên người tham gia vào nhóm
- Họ tự chọn nhóm, thường dựa trên đặc điểm sẵn có
Nhiều câu hỏi nghiên cứu không phù hợp cho thí nghiệm có kiểm soát
- Không thể buộc ai đó hút thuốc hay mắc bệnh
- Không thể tạo ra hành vi quá khứ nhất định
Thiết lập tương quan, không phải nhân quả
- Hiệu ứng có thể bị nhiễu bởi các yếu tố khiến người ta vào nhóm đối chứng hay can thiệp
- Có cách kiểm soát nhiễu để kết luận về tương quan đáng tin cậy hơn

Theo dõi người tham gia theo thời gian để xem tác động của can thiệp lên biến đáp ứng
Ảnh hưởng của tuổi lên chiều cao không bị nhiễu bởi thế hệ
Tốn kém hơn, kết quả lâu hơn

Nhập môn Thống kê với Python